Susuz kalma ve aşırı ısınma rota üzerindeki kişinin durumunu hızla kötüleştirebilir. Tehlikeli belirtileri nasıl tanıyacağınızı, etkilenen kişiye nasıl yardım edeceğinizi ve riski nasıl azaltacağınızı anlatıyoruz.
Isı yükünü azaltın
Erken başlayın ve en açık bölümleri serin saatlerde geçin. Hafif ve kapalı giysiler, şapka ve güneş koruması kullanın. Molada gölge arayın ve ısı yükünü azaltmak için sırt çantasını çıkarın. Katılımcıların konuşabildiği ve birbirlerinin durumunu düzenli kontrol edebildiği bir tempo seçin. Tırmanışta konuşmak zorlaşıyorsa grup hızını alışılmış düzenli adıma düşürmelidir.
Su kaynaklarını inceleyin ve kurumaları durumuna karşı yedek alın. Susuzluğu, havayı, yükü ve kişisel gereksinimleri dikkate alarak düzenli için. Uzun süren yoğun terlemede yiyecek ve uygun elektrolit içeceği tuzların yerine konmasına yardım eder. Yalnızca suyu aşırı tüketmek de tehlikeli olabileceği için kısa sürede büyük miktar içmeye zorlamayın. İşaretli kaynak kurumuşsa yanınızdaki yedek acele etmeden yolu değiştirmenizi sağlar.
Susuz kalmayı tanıyın
Susama, ağız kuruluğu, koyu idrar, seyrek idrara çıkma, baş ağrısı, güçsüzlük ve baş dönmesi sıvı rezervinin azaldığını gösterir. Eforu durdurun ve kişinin sıcaktan uzakta dinlenebilmesi için serin yere geçin. Fazla giysileri gevşetin; bilinci tamamen açıksa ve normal yutabiliyorsa küçük miktarlarda içecek verin. Örneğin geride kalan katılımcıyı durumunu anlatabiliyorken molada kontrol etmek daha iyidir. Sonrasında durum değişikliklerini izlemeyi sürdürün.
Kusma, artan güçsüzlük, bilinç bulanıklığı, bayılma veya içememe profesyonel değerlendirme gerektirir. Katılımcı artık sıvıyı tutamıyor veya olağan biçimde yanıt veremiyorsa basit bir mola yetmeyebilir. Durumun ağırlığını ve uzaklığı dikkate alarak erken çıkış veya yardım çağrısı düzenleyin. Gözlemlediğiniz değişiklikleri yardımı sağlayacak kişilere bildirin.
Sıcak bitkinliği
Yoğun terleme, güçsüzlük, bulantı, baş ağrısı, hızlı nabız ve baş dönmesi sıcak bitkinliğine eşlik edebilir. Kişiyi gölgeye götürün, yatırın ve fazla giysi katmanlarını çıkarın. Tepkisini izlemeyi sürdürerek ıslak bez ve hava akımıyla serinletin. Uyanıksa ve rahatça yutuyorsa küçük yudumlarla serin sıvı verin. Açık bir tırmanıştan sonra katılımcı kötüleştiğinde bu adımlar sıcak etkisini hemen azaltır.
Durumu durduktan sonra değişebileceği için kişiyi sürekli izleyin. Belirtiler hızla azalmıyor, geri geliyor veya şiddetleniyorsa tıbbi yardım alın. Geçici rahatlamada bile aynı gün ağır rotaya devam etmek tehlikelidir. Sonraki açık bölümde efor ve sıcak yeniden artacağı için grup planını gözden geçirin.
Sıcak çarpması acil durumdur
Bilinç değişikliği, karışık konuşma, nöbet, koordinasyon kaybı, bayılma veya sıcak altında alışılmadık davranış sıcak çarpması anlamına gelebilir. Deri sıcak olabilir ve terli kalabilir. Katılımcı güneş altındaki geçişten sonra aniden düzgün yanıt veremiyorsa bunu hemen harekete geçme nedeni sayın. Ateş ölçmeyi veya bütün belirtileri beklemeyin. Gecikme hem yardım çağrısını hem soğutmayı erteler.
- Hemen acil yardım çağırın ve sıcak çarpmasından şüphelendiğinizi söyleyin.
- Kişiyi gölgeye taşıyın ve fazla giysileri çıkarın.
- Serin su, ıslak bezler ve hava akımıyla aktif soğutmaya başlayın. Görevlinin talimatlarına uyun.
- Solunumu ve bilinci izleyin. Durum değişirse eğitim düzeyinize göre harekete hazır olun.
Bilinci azalmış, nöbet geçiren veya yutması bozulmuş kişiye içecek vermeyin. Yutma bozukluğunda az miktar sıvı bile tehlikeli olabilir. Yalnız bırakmayın; solunumu ve bilinci izleyip görevlinin talimatlarını uygulayın. Kurtarma ekiplerinin gelişini beklemeden soğutmaya hemen başlayın.
Grubu dikkate alın
Çocuklar, yaşlılar, hastalık sonrası katılanlar, bazı ilaçları kullananlar ve sıcağa henüz alışmamış kişiler sıcağı daha zor kaldırabilir. Herkesin sınırı farklıdır; dolayısıyla ortak tempo herkesin durumunu aynı biçimde göstermez. İkili kontroller yapın: nasıl hissettiğini sorun, konuşma ve koordinasyona bakın, hızını olağan hızıyla karşılaştırın. Normalde enerjik bir arkadaş geride kalıp daha yavaş yanıt vermeye başlarsa değerlendirme için grubu durdurun. Bu gözlemler sorunu ağır belirtilerden önce fark etmeyi sağlar.
Temel ilke: erken durmak birçok güvenli seçenek bırakır. Aşırı ısınmanın ilk belirtilerinde rotayı kısaltın, gölge bulun ve tıbbi yardım gereksinimini değerlendirin. Grup hâlâ gölgeli bir ayrımın yanındaysa planı değiştirmek, uzun açık bölüme çıktıktan sonra değiştirmekten kolaydır.
Suyu rotaya göre planlayın
Güvenilir kaynakları ve yedek noktaları işaretleyin, mevsimlik çeşmelerin çalışıp çalışmadığını öğrenin. Miktarı yemek hazırlığını ve olası gecikmeyi de hesaba katarak tüm güne yetecek biçimde hesaplayın. Doğal suyu yerel kirleticilere uygun yöntemle arıtın. İleride uzun ve susuz bir bölüm varsa daha ağır çanta pahasına yeterli rezervi koruyun. Böylece planlanan noktada su bulunmaması grubu seçeneksiz bırakmaz.
Molada herkesin ne kadar sıvısı kaldığına bakın. Biri son suyunu sessizce saklayıp diğerleri olağan tempoyu korurken giderek geride kalabilir. Ortak rezervi yeniden paylaştırın, yolu kısaltın veya dönün. Özellikle çocuklu ve acemilerin bulunduğu grupta devam kararında suya erişimi dikkate alın.
